Mekke Savunma Bakanları Tahran'da: ABD-İran Gerginliğini Kontrol Altına Alma Girişimi

Suudi Savunma Bakanı Halid bin Selman Al Suud, Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir ve Türk Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın Tahran'a ulaşarak İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile görüştü. Gözlemciler bu görüşmeleri, İran başkentinin aylardır tanık olmadığı en üst düzey diplomatik temas olarak nitelendiriyor.

Üç yetkili de Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na imzacı ülkeleri temsil etmektedir. Ziyaret, ABD'nin İran'a yönelik yeni saldırılar düzenleyeceğine ilişkin beklentilerin giderek yoğunlaştığı bir dönemde gerçekleşiyor. Görüşmelerin İran Milli Güvenlik Konseyi Başkanı Muhsin Rezai'yi de kapsayacağı belirtiliyor.

Uluslararası Kriz Grubu Ortadoğu ve Kuzey Afrika Programı Başkan Yardımcısı Ali Faiz, "son dakika Mekke anlaşması ziyaretinin, savaş yeniden başlamadan önce uzlaşıya hazır olanların kefesini ağır bastırma girişimi" olduğunu söyledi. Faiz aynı zamanda, ziyaretçilerin Washington ile Tahran arasındaki uçurumu kapatacak uygulanabilir bir formüle ulaşamadıkları takdirde yalnızca iyi niyetle gelmiş sayılacakları uyarısında bulundu.

Görüşmelerin gündeminde, Tahran destekli Husiler'in Suudi Arabistan'a karşı yürüttüğü yoğunlaşan füze ve insansız hava aracı saldırıları da yer alıyor. King's College London Savaş Çalışmaları Bölümü araştırmacısı Ayşa Sıddıki, Riyad'ın "ortaklarına yönelik baskısını giderek artırdığını" belirtirken Türkiye ve Pakistan'ın Yemen'e "kara kuvveti göndermeyi göze alamayacağını" değerlendirdi.

Sıddıki, bu diplomatik adımın büyük olasılıkla Asım Münir'in geçen hafta Suudi Arabistan ve İran'a yaptığı ziyaretlerle bağlantılı olduğuna dikkat çekti; ziyaret aynı zamanda İslamabad'ın ABD ambargosu gerekçesiyle İran ile kara ticaretini kısıtlama kararıyla eş zamanlı geldi. İran yetkilileri bu görüşmelere hazırlık sürecinde "bölge içinden filizlenen güvenlik" ilkesine destek verdiklerini açıkladı.

Suudi dış politikası ve bölgesel güvenlik yansımaları üzerine çalışan araştırmacı Ömer Kerim ise Tahran görüşmelerinde Suudi güvenlik kaygılarının belirleyici olduğunu vurgulayarak bu sürecin "Türkiye ve Pakistan'ın İran'ı uzlaşıya yöneltme girişimini" temsil ettiğini söyledi. Kerim, söz konusu görüşmelerin İran ile ABD arasında yeni bir savaş riskini azaltmaya katkı sunabileceği ihtimalini ise düşük bulduğunu ifade etti.